หลากหลายสาระของต้นตีนเป็ด

ยามที่ไปสู่หน้าหนาวในครั้งใด โน่นคือในตอนที่ต้นตีนเป็ดจะออกดอกผลิบานกันซักหน


ด้วยกลิ่นอันมีเอกลักษณ์ส่วนตัวอันสะดุดตา ที่บาง
คนก็ถูกใจหรือบางบุคคลก็รังเกียจ หรือแม้กระทั้งแพ้อย่างแรง ทว่ามันเปลี่ยนไปเป็นอีกมนต์เสน่ห์หนึ่ง ที่ชักชวนให้นึกถึงในบรรยากาศหนาวๆอย่างงี้ โดยความน่าดึงดูดใจของพรรณไม้ที่ผู้คนจำนวนไม่ใช้น้อยเรียกกันเคยปากว่าต้นตีนเป็ดนั้น มิได้มีเพียงแค่กลิ่นของดอกเพียงแค่นั้น แต่แรกเริ่มตีนเป็ดยังมีคุณประโยชน์ทางยา แล้วก็ ยังเป็นพืชที่มีความเป็นสิริมงคลอีกประเภทหนึ่งด้วย

ต้นตีนเป็ดมีชื่อทางด้านวิทยาศาสตร์ว่า Alstonia scholaris แล้วก็ ชื่อทางสากล Devil Tree ส่วนชื่อที่คนประเทศไทยเรียกนั้น มิได้มีเพียงแต่ชื่อ ตีนเป็ดแค่เพียงอันเดียว ยังมีชื่อเรียกว่า สัตบรรณ หรือ พญาสัตบรรณ ที่คนประเทศไทยนิยมเรียกอย่างเป็นทางการ
ซึ่งมีลักษณะเป็นไม้ยืนต้นสูง ถูกจัดอยู่ในตระกูลโมก มีขนาดลำต้นสูงโดยประมาณ 30-40 เมตร ขณะที่ใบของต้นตีนเป็ดเป็นชนิดเลี้ยงคนเดียว ลักษณะเรียบมันลื่น เป็นวงรี ลำต้นถูกหุ้มห่อด้วยกาบไม้หน้าแข็งเป็นเกล็ด และก็มีแก่นไม้มีลักษณะขาวอมเหลืองออกดอกออกผลเป็กฝัก ส่วนดอกนั้นจะออกมาในลักษณะช่อดอกสีขาวอมเหลือง ก้านดอกสีเขียวอ่อน

แม้กระนั้นแม้ว่าดอกที่ออกมาในลักษณะที่มองดูนุ่มนวล แต่ว่ากลิ่นของดอกในช่วงเวลาค่ำคืนนั้น ค่อนข้างจะแรงมากมาย ถ้าผู้ที่เฉยๆกับกลิ่น หรือมีความคิดว่าหอมก็รอดไป แม้กระนั้นกับผู้ที่เกลียดกลิ่นนี้ถือได้ว่าเป็นเรื่องที่ทรมาณมากมาย จนกระทั่งขั้นมีลักษณะอาการแพ้ได้ เนื่องมาจากมีกลิ่นฉุนและก็ขยายเป็นวงกว้าง ยิ่งถ้าเกิดพบลม
ปะทะเข้าละก็กลิ่นจะฟุ้งกระจายไปทั่วทุกรอบๆ

คุณประโยชน์ แล้วก็ คุณประโยชน์ทางยา ของต้นตีนเป็ด
ถึงมีจะมีกลิ่นที่ร้ายแรง แต่แรกเริ่มตีนเป็ดเองก็มีสรพพคุณทางยาใช้รักษาในคุณค่าส่วนตัวแบบเดียวกัน ยกตัวอย่างเช่น ใช้ ขับพยาธิ รักษาไข้จับสั่น รักษาอาการติดเชื้อโรคทางไส้ แก้โรคระบบฟุตบาทหายใจเรื้อรัง ทั้งยังยังคงใช้ลดน้ำตาลที่อยู่ในเลือดได้อีกต่างหาก แล้วก็ใช้รักษาอาการฯลฯ
แก่นไม้ของต้นตีนเป็ดนั้น ค่อนข้างจะแข็งแรงในระดับหนึ่ง จะสามารถนำไปทำสิ่งของเครื่องใช้ หรือ เครื่องเรือนในบางรายการได้ แม้กระนั้นไม่อาจจะประยุกต์ใช้แทนในงานที่น่าจะจำเป็นต้องไม้เหนือดก ได้แก่งานที่ใช้สำหรับในการก่อสร้างได้ เนื่องจากว่าแก่นไม้มีความหนาแน่นไม่พอ

นอกเหนือจากนั้นต้นตีนเป็ดยังนับว่าเป็นพืชที่มีความมงคลชนิดหนึ่ง
มีความเชื่อกันว่า ต้นตีนเป็ด นั้นฯลฯไม้เชิงเครื่องหมายที่ความน่ายำเกรง เนื่องด้วยมีลักษณะกิ่งก้านที่เป็นพุ่มไม้
คล้ายกับฉัตร หรือ ฉัตรบรรณ ซึ่งเป็นเครื่องชั้นสูง ก็เลยมีความเป็นมงคล สร้างความรู้สึกเป็นเกียรติ แล้วก็ น่านับถือให้กับเจ้าของบ้าน ดังนี้ ต้นตีนเป็ดที่อย่างได้กล่าวไว้ภายในข้างต้นว่ามีอีกชื่อว่า สัตบรรณ หรือ พญาสัตบรรณ โดยคำว่า“สัต” นั้นสื่อความหมายถึงสิ่งที่ดีเลิศ มีคุณความดี เมื่อรวมกันระหว่างความน่ายำเกรง แล้วก็ ความดีแล้ว ก็เลยเป็นที่น่านับถือแก่ผู้คนที่เข้ามาเยี่ยมเพราะฉะนั้นมันก็เลยมักถูกเอามาปลูกไว้ตามจุดต่าง ที่ปฏิบัติการโดยราชการ ดังเช่นว่าตามสถานที่ราชการหรือแม้กระทั้งตามตามทางแล้วก็เกาะกลางถนนบางพื้นที่

Author: Jerry Owens